Przechowywanie i rozmrażanie mleka matki

Świeży pokarm zawiera żywe komórki matki, posiada również najwyższą zawartość składników odżywczych, czynników wzrostowych i innych cennych komponentów. W miarę upływu czasu, a także na skutek zmiennych temperatur, słabnie działanie tych składników, rośnie natomiast ryzyko skażenia bakteryjnego i rozwoju patogenów. Świeże mleko matki nie jest jałowe; zawiera wiele mikroorganizmów, w tym bakterie patogenne i niepatogenne, wirusy, mykobakterie oraz grzyby. Zawartość bakterii w mleku kobiecym jest zróżnicowana, zazwyczaj jednak większość stanowią bakterie niepatogenne, pochodzące z flory bakteryjnej skóry piersi lub brodawki matki, lub mikroorganizmy chroniące układ pokarmowy noworodka, przenoszone do piersi drogą jelitowo-sutkową.
Przechowywanie i rozmrażanie mleka matki, Medela

Wpływ przechowywania pokarmu na jego zawartość mikrobiologiczną, komponenty tłuszczowe i komórkowe, właściwości antybakteryjne oraz przeciwutleniające jest szeroko badany; wiele jego aspektów wciąż jednak jest nieznanych. Oprócz zmian wynikających z czasu przechowywania mleka matki pojawiają się też problemy związane z temperaturą – pokojową bądź panującą w lodówce lub zamrażalniku. Oznacza to, że konieczne jest dostosowanie sposobu przechowywania do temperatury i okoliczności.

Przygotowanie do przechowywania

Mleko matki zachowuje większość właściwości immunologicznych, gdy przechowywane jest w pojemnikach szklanych lub z twardego plastiku, niezawierających polietylenu. Ponadto obecnie nie używa się jako butelek dla niemowląt pojemników zawierających bisfenol A (BPA) ze względu na jego negatywne działanie. Ponieważ istnieje ryzyko rozbicia się szklanych butelek, do przechowywania mleka najlepiej nadają się pojemniki z plastiku dopuszczonego do kontaktu z żywnością, niezawierające BPA i wyposażone w szczelne zakrętki. Dopuszczalne mogą być również inne czyste, aseptyczne lub sterylne pojemniki.

Storing and thawing breastmilk guidelines Polish

Wskazówki dotyczące przechowywania

Mleko może być przez krótki czas bezpiecznie przechowywane w temperaturze pokojowej. Chociaż analizy wykazały rozbieżne wyniki co do zalecanego czasu przechowywania, to wyższe temperatury wiążą się z wyższą liczbą bakterii w odciągniętym mleku. Jedno z kluczowych badań wykazało, że rozwój bakterii (głównie niepatogennych) przez pierwsze osiem godzin utrzymuje się na minimalnym poziomie w temperaturze 15°C, a na niskim poziomie w temperaturze 25°C, natomiast wzrasta gwałtownie już po czterech godzinach przechowywania w temperaturze 38°C. Autorzy badania wyciągnęli wniosek, że mleko nadaje się do spożycia po 24 godzinach przechowywania w 15°C i po czterech godzinach w 25°C. Oznacza to, że odciągany pokarm można przechowywać przez około cztery godziny w temperaturze do 26°C. Przy niższej temperaturze pokojowej oraz w odpowiednio czystych warunkach dopuszcza się przechowywanie do sześciu godzin.

Mleko matki schładzane w temperaturze około 4°C zachowuje integralność dłużej niż mleko przechowywane w temperaturze pokojowej. Udowodniono, że schładzanie pokarmu spowalnia rozwój bakterii gram-dodatnich w okresie do trzech dni, a nawet ośmiu dni w przypadku mleka o niskim poziomie zanieczyszczenia w momencie odciągania.

Za optymalne uznaje się przechowywanie zamrożonego mleka matki w temperaturze -20°C przez okres maksymalnie trzech miesięcy. W tym okresie zachowana zostaje zawartość witamin A, E i B, białka, tłuszczu, enzymów, laktozy, cynku, immunoglobulin, lizozymu i laktoferyny, choć po jednym miesiącu może nastąpić utrata witaminy C. Wzrost liczby bakterii nie jest znaczący przez pierwsze sześć tygodni. Ogólne właściwości bakteriobójcze mleka zamrożonego są jednak mniejsze niż w przypadku pokarmu świeżego, co spowodowane jest spadkiem liczby żywych komórek, takich jak fagocyty. Dopuszczalne jest głębokie mrożenie w temperaturze poniżej -20°C do 12 miesięcy, jednak już przy -80°C może ono prowadzić do zmian w smaku i zapachu pokarmu, wywołanych rozbijaniem tłuszczu przez lipazę na kwasy tłuszczowe.

Mleko rozmrażać można w lodówce, w pojemniku z ciepłą wodą lub pod bieżącym strumieniem ciepłej wody. Należy unikać rozmrażania mleka matki w gorącej wodzie, mikrofali lub kuchence, gdyż wysokie temperatury mogą powodować utratę właściwości antybakteryjnych i bioaktywnych mleka. Rozmrażanie uważa się za zakończone, gdy mleko stanie się płynne, jednak wciąż jest chłodne i zawiera pewną liczbę kryształków lodu. Obecność kryształków lodu pozwala stwierdzić, że pokarm nie został nadmiernie rozmrożony. Rozmrożone mleko przed podaniem powinno się przechowywać w lodówce. Nie należy pozostawiać go w temperaturze pokojowej na więcej niż kilka godzin, by nie dopuścić do rozwoju bakterii. Wykazano, że ponowne zamrożenie pokarmu rozmrożonego w lodówce nie zwiększa obciążenia bakteryjnego powyżej bezpiecznego poziomu; uważa się jednak, że mleka rozmrożonego całkowicie, czyli do temperatury pokojowej, nie należy zamrażać ponownie.

Abstrakty opracowań
ABM clinical protocol #8: human milk storage information for home use for full-term infants

A central goal of The Academy of Breastfeeding Medicine is the development of clinical protocols for managing common medical problems that may impact breastfeeding success. ...

Academy of Breastfeeding Medicine Protocol Committee (2010)

Breastfeed Med. 5(3):127-30
Human milk: a source of more life than we imagine

The presence of bacteria in human milk has been acknowledged since the seventies. For a long time, microbiological analysis of human milk was only performed ...

Jeurink PV, van Bergenhenegouwen J, Jiménez E, Knippels LM, Fernández L, Garssen J, Knol J, Rodríguez JM, Martín R (2010)

Benef Microbes. 4(1):17-30
Źródła

Boo, N.Y., Nordiah, A.J., Alfizah, H., Nor-Rohaini, A.H. & Lim, V.K. Contamination of breast milk obtained by manual expression and breast pumps in mothers of very low birthweight infants. J Hosp Infect 49, 274–281 (2001).

Novak, F.R., Da Silva, A.V., Hagler, A.N. & Figueiredo, A.M. Contamination of expressed human breast milk with an epidemic multiresistant Staphylococcus aureus clone. J Med Microbiol 49, 1109–1117 (2000).

Jeurink, P.V. et al. Human milk: A source of more life than we imagine. Benef Microbes 4, 17–30 (2013).

Cabrera-Rubio, R. et al. The human milk microbiome changes over lactation and is shaped by maternal weight and mode of delivery. Am J Clin Nutr 96, 544–551 (2012).

Goldblum, R. et al. Human milk Banking: I. Effects of container upon immunologic factors in mature milk. Nutr Res 1, 449–459 (1981).

Human Milk Banking Association of North America 2011 Best practice for expressing, storing and handling human milk in hospitals, homes, and child care settings (HMBANA, Fort Worth, 2011).

Eglash, A. ABM clinical protocol #8: Human milk storage information for home use for full-term infants (original protocol March 2004; revision #1 March 2010). Breastfeed Med 5, 127–130 (2010).

Hamosh, M., Ellis, L., Pollock, D., Henderson, T. & Hamosh, P. Breastfeeding and the working mother: Effect of time and temperature of short-term storage on proteolysis, lipolysis, and bacterial growth in milk. Pediatrics 97, 492–498 (1996).

Slutzah, M., Codipilly, C.N., Potak, D., Clark, R.M. & Schanler, R.J. Refrigerator storage of expressed human milk in the neonatal intensive care unit. J Pediatr 156, 26–28 (2010).

Martınez-Costa, C., Silvestre, M.D., Lopez, M.C. et al. Effects of refrigeration on the bactericidal activity of human milk: A preliminary study. J Pediatr GastroenterolNutr 2007;45:275–277.

Silvestre, D., Lopez, M.C., March, L. et al. Bactericidal activity of human milk: Stability during storage. Br J Biomed Sci 2006;63:59–62.

Ogundele, M.O. Effects of storage on the physicochemical and antibacterial properties of human milk. Br J Biomed Sci 2002;59:205–211.

Marin, M.L. et al. Cold storage of human milk: Effect on its bacterial composition. J Pediatr Gastroenterol Nutr 49, 343–348 (2009).

Takci, S. et al. Effects of freezing on the bactericidal activity of human milk. J Pediatr Gastroenterol Nutr 55, 146–149(2012).

Pardou, A., Serruys, E., Mascart-Lemone, F., Dramaix, M. & Vis, H.L. Human milk banking: influence of storage processes and of bacterial contamination on some milk constituents. Biol Neonate 65, 302–309 (1994).

Rechtman, D.J., Lee, M.L. & Berg, H. Effect of environmental conditions on unpasteurized donor human milk. Breastfeed Med 1, 24–26 (2006).